Kwas foliowy syntetyczny a naturalny folian

Dlaczego forma ma znaczenie i dlaczego w LABS212 stosujemy wyłącznie Quatrefolic®?

Kwas foliowy (witamina B9) to jeden z najszerzej stosowanych składników w suplementach diety i żywności wzbogacanej na całym świecie. Od dekad kojarzy się go przede wszystkim z profilaktyką wad cewy nerwowej w ciąży, a etykiety większości prenatalnych preparatów witaminowych wciąż wymieniają go jako “kwas foliowy”. Jednak za tą jednolitą nazwą kryją się zasadniczo różne cząsteczki, działające w organizmie w zupełnie odmienny sposób i nie są one równoważne.

Termin “folian” (ang. folate) to zbiorcza nazwa całej rodziny związków witaminy B9. W naturze i w organizmie człowieka dominuje jedna, biologicznie aktywna postać: 5-metylo-tetrahydrofolian (5- MTHF), zwana również L-metylofolianem lub po prostu metylofolianem. To ona krąży we krwi, przekracza barierę krew-mózg i bezpośrednio uczestniczy w reakcjach metabolicznych.

Droga kwasu foliowego do aktywnej formy

Syntetyczny kwas foliowy (FA) nie jest formą, którą organizm może bezpośrednio wykorzystać. Jest to oksydowany, utleniony związek, nieobecny w naturze w tej postaci. Aby stał się biologicznie użyteczny, musi przejść przez kilkuetapową kaskadę enzymatyczną:

• Krok 1 – Redukcja do DHF: enzym DHFR (reduktaza dihydrofolianowa) przekształca kwas foliowy do dihydrofolianu (DHF).
• Krok 2 – Redukcja do THF: ten sam enzym DHFR redukuje DHF do tetrahydrofolianu (THF).
• Krok 3 – Konwersja przez MTHFR: enzym MTHFR (reduktaza metylenotetrahydrofolianu) katalizuje ostatni, kluczowy krok — przekształcenie THF do aktywnego 5-MTHF.

Każdy z tych etapów może stać się wąskim gardłem. W przypadku enzymu DHFR szczególnie istotne jest to, że ma on ograniczoną przepustowość (tzw. pojemność enzymatyczną), która nasyca się już przy dawkach przekraczających około 200–300 µg kwasu foliowego dziennie. Wszelki nadmiar, który nie zostanie na czas przetransformowany, pojawia się w krwiobiegu jako niezmetabolizowany kwas foliowy (UMFA – Unmetabolized Folic Acid).

Gen MTHFR czyli dlaczego jedna trzecia populacji metabolizuje kwas foliowy gorzej?

Ostatni etap konwersji do aktywnego 5-MTHF kontrolowany jest przez enzym kodowany przez gen MTHFR. Istnieją dwa najczęstsze polimorfizmy (SNP) tego genu, które zmniejszają wydajność enzymu  i są zaskakująco powszechne:

Szacuje się, że łącznie ponad 30-40% populacji europejskiej posiada przynajmniej jedną kopię wariantów MTHFR wpływających na metabolizm folianów. Dla tych osób suplementacja syntetycznym kwasem foliowym jest niewskazana ponieważ zamiast podnosić poziomy aktywnego 5-MTHF, prowadzi do akumulacji UMFA i paradoksalnych niedoborów w tkankach.

Efekt “pseudo-niedoboru MTHFR”

Badania wykazały, że nadmiar kwasu foliowego może hamować sam enzym MTHFR, nawet u osób z prawidłowym genotypem. Mówiąc wprost: zbyt duża dawka syntetycznego FA może sprawić, że organizm zaczyna funkcjonować jak przy mutacji MTHFR, nawet gdy geny są w pełni sprawne.

Ryzyka związane z UMFA – co mówi nauka?

Akumulacja kwasu foliowego (UMFA) w krwiobiegu wiąże się z kilkoma udokumentowanymi i potencjalnymi skutkami zdrowotnymi.

Blokowanie transportu 5-MTHF do mózgu

5-MTHF przekracza barierę krew-mózg za pośrednictwem specyficznych receptorów folianu (FOLR1, RFC). UMFA wiąże się z tymi receptorami silniej niż naturalny 5-MTHF. Efektem jest zablokowanie wejścia aktywnego folianu do centralnego układu nerwowego, przy jednoczesnym braku transportu czynnej formy. Następstwem może być niedobór folianu w mózgu mimo pozornie prawidłowych stężeń we krwi.

Zaburzenia metylacji i wpływ na neuroprzekaźniki

Aktywny 5-MTHF jest niezbędnym dawcą grupy metylowej w cyklu metylacji. Uczestniczy w konwersji homocysteiny do metioniny, która następnie jest przekształcana w SAMe (S-adenozylometioniny), głównego donora metylowego w komórkach. SAMe jest konieczny do syntezy neurotransmiterów, w tym serotoniny, dopaminy, norepinefryny. Niedobór aktywnego folianu w mózgu oznacza więc niedobór SAMe i zaburzenia syntezy neurotransmiterów, co klinicznie przejawia się obniżonym nastrojem, depresją i zaburzeniami poznawczymi.

Immunosupresja

Badania wykazały, że wysokie poziomy UMFA korelują z obniżoną aktywnością komórek NK (naturalnych killer) i zmienioną odpowiedzią immunologiczną. Mechanizm może polegać na hamowaniu enzymu DHFR w komórkach odpornościowych, co zaburza ich proliferację.

Konsekwencje w ciąży i neurorozwój

UMFA przenika przez łożysko i jest obecny w mleku matki. Dziecko w krytycznym oknie neurorozwoju jest więc eksponowane na niezmetabolizowany FA, który blokuje transport aktywnego folianu do rozwijającego się mózgu. Badania asocjacyjne wiążą wysokie spożycie FA w ciąży z niepożądanymi wynikami neurorozwojowymi, choć związki przyczynowe wciąż wymagają potwierdzenia.

5-MTHF czyli biologicznie aktywna forma folianu

5-metylo-tetrahydrofolian (5-MTHF) to końcowy produkt metabolizmu folianów, forma, w której folian rzeczywiście funkcjonuje w komórkach. Stanowi ponad 90% wszystkich folianów w ludzkim osoczu i jest jedyną formą naturalnie transportowaną przez barierę krew-mózg.

Funkcje biologiczne 5-MTHF

• Cykl metylacji: konwersja homocysteiny do metioniny. Wysoka homocysteina jest niezależnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, udarów i demencji.
• Synteza neurotransmiterów: poprzez SAMe wspiera produkcję serotoniny, dopaminy i norepinefryny.
• Synteza DNA i RNA: niezbędny kofaktor do syntezy tymidyny i puryn, kluczowy podczas szybkiego podziału komórek (rozwój płodu, regeneracja nabłonka).
• Metylacja DNA: epigenetyczna regulacja ekspresji genów; deficyt 5-MTHF prowadzi do hipermetylacji promotorów genów supresorowych nowotworów.
• Neurorozwój: przekracza barierę krew-mózg i barierę płyn mózgowo-rdzeniowy; niezbędny do prawidłowego zamknięcia cewy nerwowej i neuroplastyczności.

Czym jest Quatrefolic® „czwarta generacja folianu”

Quatrefolic® to sól glukozaminianowa (6S)-5-metylo-tetrahydrofolianu, opatentowana i przebadana. Strukturalnie jest identyczna z aktywnym folianem krążącym w ludzkim organizmie, a połączenie z glukozaminą rozwiązało kluczowe problemy technologiczne wcześniejszych generacji suplementów folianowych.

Kluczowe przewagi Quatrefolic® nad kwasem foliowym i solą wapniową

• Bezpośrednia biodostępność: nie wymaga konwersji przez DHFR ani MTHFR. Wchłonięty 5-MTHF trafia bezpośrednio do krwioobiegu jako aktywna forma.
• Niezależność od genotypu: działa z pełną skutecznością niezależnie od wariantów MTHFR. Użytkownik nie musi znać swojego genotypu.
• Brak akumulacji UMFA: ponieważ Quatrefolic® jest już aktywną formą, nie gromadzi się w postaci nieskonsumowanego kwasu foliowego. Eliminuje ryzyko związane z UMFA.
• Lepsza rozpuszczalność w wodzie: sól glukozaminianowa jest ok. 100× lepiej rozpuszczalna w wodzie niż sól wapniowa 5-MTHF. Przekłada się to na lepsze wchłanianie i elastyczność formulacyjną.
• Wyższa biodostępność: badanie farmakokinetyczne na szczurach wykazało, że Quatrefolic® osiąga stężenia Cmax 3,1× wyższe niż kwas foliowy i 1,8× wyższe niż sól wapniowa 5-MTHF. Pole powierzchni pod krzywą (AUC) było 9,7× wyższe niż dla FA.
• Status GRAS i bezpieczeństwo: Quatrefolic® uzyskał status GRAS (Generally Recognized As Safe) od FDA. Status GRAS określa bezpieczeństwo do stosowania jako źródło folianów zarówno w żywności konwencjonalnej, jak i żywności medycznej (medical foods). Glukozamina jako nośnik jest naturalnym składnikiem organizmów ssaków.
• Wegetariańska i wegańska forma: glukozamina użyta do syntezy soli nie pochodzi ze źródeł zwierzęcych.

5-metylo-tetrahydrofolian (5-MTHF) to końcowy produkt metabolizmu folianów, forma, w której folian rzeczywiście funkcjonuje w komórkach. Stanowi ponad 90% wszystkich folianów w ludzkim osoczu i jest jedyną formą naturalnie transportowaną przez barierę krew-mózg.

Funkcje biologiczne 5-MTHF

• Cykl metylacji: konwersja homocysteiny do metioniny. Wysoka homocysteina jest niezależnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, udarów i demencji.
• Synteza neurotransmiterów: poprzez SAMe wspiera produkcję serotoniny, dopaminy i norepinefryny.
• Synteza DNA i RNA: niezbędny kofaktor do syntezy tymidyny i puryn, kluczowy podczas szybkiego podziału komórek (rozwój płodu, regeneracja nabłonka).
• Metylacja DNA: epigenetyczna regulacja ekspresji genów; deficyt 5-MTHF prowadzi do hipermetylacji promotorów genów supresorowych nowotworów.
• Neurorozwój: przekracza barierę krew-mózg i barierę płyn mózgowo-rdzeniowy; niezbędny do prawidłowego zamknięcia cewy nerwowej i neuroplastyczności.

Czym jest Quatrefolic® „czwarta generacja folianu”?

Quatrefolic® to sól glukozaminianowa (6S)-5-metylo-tetrahydrofolianu, opatentowana i przebadana. Strukturalnie jest identyczna z aktywnym folianem krążącym w ludzkim organizmie, a połączenie z glukozaminą rozwiązało kluczowe problemy technologiczne wcześniejszych generacji suplementów folianowych.

Kluczowe przewagi Quatrefolic® nad kwasem foliowym i solą wapniową

• Bezpośrednia biodostępność: nie wymaga konwersji przez DHFR ani MTHFR. Wchłonięty 5-MTHF trafia bezpośrednio do krwioobiegu jako aktywna forma.
• Niezależność od genotypu: działa z pełną skutecznością niezależnie od wariantów MTHFR. Użytkownik nie musi znać swojego genotypu.
• Brak akumulacji UMFA: ponieważ Quatrefolic® jest już aktywną formą, nie gromadzi się w postaci nieskonsumowanego kwasu foliowego. Eliminuje ryzyko związane z UMFA.
• Lepsza rozpuszczalność w wodzie: sól glukozaminianowa jest ok. 100× lepiej rozpuszczalna w wodzie niż sól wapniowa 5-MTHF. Przekłada się to na lepsze wchłanianie i elastyczność formulacyjną.
• Wyższa biodostępność: badanie farmakokinetyczne na szczurach wykazało, że Quatrefolic® osiąga stężenia Cmax 3,1× wyższe niż kwas foliowy i 1,8× wyższe niż sól wapniowa 5-MTHF. Pole powierzchni pod krzywą (AUC) było 9,7× wyższe niż dla FA.
• Status GRAS i bezpieczeństwo: Quatrefolic® uzyskał status GRAS (Generally Recognized As Safe) od FDA. Status GRAS określa bezpieczeństwo do stosowania jako źródło folianów zarówno w żywności konwencjonalnej, jak i żywności medycznej (medical foods). Glukozamina jako nośnik jest naturalnym składnikiem organizmów ssaków.
• Wegetariańska i wegańska forma: glukozamina użyta do syntezy soli nie pochodzi ze źródeł zwierzęcych.

Dlaczego LABS212 stosuje wyłącznie Quatrefolic®?

Filozofią LABS212 jest suplementacja oparta na dowodach, skuteczna dla każdego użytkownika, niezależnie od jego genotypu, stanu zdrowia czy wieku. Decyzja o wyborze Quatrefolic® jako jedynej formy folianu w naszych produktach wynika bezpośrednio z analizy powyższych danych:

• Skuteczność niezależna od genetyki: szacujemy, że ponad 30–40% naszych klientów może mieć zredukowaną aktywność enzymu MTHFR. Quatrefolic® działa u wszystkich, zarówno dla osób z wariantami genu, jak i bez.
• Brak UMFA: w odróżnieniu od kwasu foliowego, Quatrefolic® nie generuje niezmetabolizowanego FA w krwiobiegu. Eliminujemy ryzyko blokowania receptorów folianu i interferowania z naturalnymi szlakami.
• Wyższa biodostępność = niższa wymagana dawka: wysoka efektywność wchłaniania oznacza, że stosunkowo niewielka dawka Quatrefolic® dostarcza organizmowi więcej aktywnego folianu niż wielokrotnie wyższa dawka FA.
• Bezpieczeństwo potwierdzone: Quatrefolic® posiada status GRAS, jest przebadany w licznych badaniach in vitro, in vivo i klinicznych.
• Spójność z aktywnym 5-MTHF w organizmie: dostarczamy dokładnie tę samą formę, która naturalnie krąży w Twoim ciele i jest aktywna metabolicznie.

Syntetyczny kwas foliowy i naturalny folian w postaci 5-MTHF (Quatrefolic®) nie są tymi samymi cząsteczkami i nie działają tak samo w organizmie człowieka. Różnica jest kliniczne istotna dla dużej części populacji.

Wybrane źródła naukowe

1. Pfeiffer CM et al. “Unmetabolized Folic Acid Is Detected in Nearly All Serum Samples from US Children, Adolescents, and Adults.” J Nutr, 2014.

2. Vignoli V et al. “Enhanced oral bioavailability of a novel folate salt: comparison with folic acid and a calcium folate salt in a pharmacokinetic study in rats.” PubMed PMID: 27008238, 2016.

3. Carboni L. “Active Folate Versus Folic Acid: The Role of 5-MTHF (Methylfolate) in Human Health.” Integr Med (Encinitas), 2022.

4. Scaglione F, Panzavolta G. “Folate, folic acid and 5-methyltetrahydrofolate are not the same thing.” Xenobiotica, 2014.

5. Nazki FH et al. “Folate: metabolism, genes, polymorphisms and the associated diseases.” Gene, 2014.

6. Bailey SW, Ayling JE. “The extremely slow and variable activity of dihydrofolate reductase in human liver and its implications for high folic acid intake.” PNAS, 2009.

7. Akiyama T et al. “Folic acid inhibits 5-methyltetrahydrofolate transport across the blood-brain barrier.” J Nutr Biochem, 2019.

8. Graydon JS et al. “Ethnogeographic prevalence and implications of the 677C>T and 1298A>C MTHFR polymorphisms in US primary care populations.” 2019.

9. Cureus 2025: “Adverse Effects of Excessive Folic Acid Consumption and Its Implications for Individuals With the MTHFR C677T Genotype.” PMID PMC11930790.

10. Quatrefolic®, Gnosis by Lesaffre — dokumentacja techniczna i dane kliniczne, quatrefolic.com.